Onze redactie controleert alle informatie regelmatig op actualiteit. Meer over onze werkwijze.
De Postleitzahl, in het dagelijks gebruik afgekort als PLZ, is het Duitse postcodesysteem dat bestaat uit vijf cijfers. Dit systeem werd ingevoerd op 1 juli 1993, na de hereniging van Oost- en West-Duitsland in 1990. Daarvoor gebruikten beide delen van Duitsland afzonderlijke viercijferige systemen die na de hereniging niet langer werkten. Het huidige vijfcijferige systeem dekt heel Duitsland uniform, van het noorden tot de Alpen en van de Rijnstreek tot de Poolse grens. Zo heeft het centrum van Berlijn de PLZ 10115 Berlijn, het centrum van München 80331 München en Hamburg-centrum 20095 Hamburg. Met ruim 8.000 actieve postcodegebieden in Duitsland is het systeem fijnmaziger dan het Belgische (4 cijfers, 1.184 postcodes) maar minder letterspecifiek dan het Nederlandse (4 cijfers + 2 letters). Voor iedereen die post verstuurt naar Duitsland, zakendoet met Duitse bedrijven of nadenkt over een verhuizing naar Duitsland, is kennis van de PLZ onmisbaar.
Wat betekent PLZ in het Duits?
PLZ staat voor Postleitzahl, letterlijk “posttelnummer” of postcodenummer. Het woord is samengesteld uit “Post” (post), “leit” (leiden, sorteren) en “Zahl” (getal, nummer). De naam beschrijft precies de functie: een getal dat de postsortering leidt naar de juiste bestemming. In het dagelijks taalgebruik zeggen Duitsers vrijwel nooit “postcode” maar altijd “PLZ” of het volledige woord Postleitzahl. Op formulieren en adressen staat standaard “PLZ” als veldnaam voor de postcode.
Hoe is de PLZ opgebouwd?
Een Duitse postcode bestaat uit vijf cijfers en heeft de volgende opbouw:
- Eerste cijfer (0-9): verdeelt Duitsland in tien grote postcodegebieden. Cijfer 0 staat voor het oosten (Sachsen, Thüringen), cijfer 9 voor het zuiden (Bayern/Beieren)
- Tweede cijfer: verfijnt de regio tot een groter sorteergebied of sorteercentrum
- Derde cijfer: geeft het district of de postregio aan
- Vierde en vijfde cijfer: specificeren de gemeente, het stadsdeel of zelfs een specifieke straat in grote steden
In grote steden zoals Berlijn, Hamburg of München zijn er honderden postcodes voor de verschillende wijken en stadsdelen. In dunbevolkte landelijke gebieden kan één postcode een heel cluster van dorpen beslaan.
Regionale indeling van de PLZ-gebieden
Duitsland is verdeeld in tien grote postcode-zones op basis van het eerste cijfer. Dit geeft snel een indicatie van de regio:
- 0xxxx: Sachsen (Saksen), Thüringen, Sachsen-Anhalt (oostelijk deel) – steden als Dresden, Leipzig, Erfurt
- 1xxxx: Berlijn, Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen-Anhalt – Berlijn centrum: 10115 Berlijn
- 2xxxx: Hamburg, Schleswig-Holstein, Mecklenburg-Vorpommern (kust) – Hamburg centrum: 20095 Hamburg
- 3xxxx: Niedersachsen (Neder-Saksen), Bremen – Hannover: 30159 Hannover
- 4xxxx: Nordrhein-Westfalen (groot deel) – Dortmund: 44137 Dortmund, Essen: 45127 Essen
- 5xxxx: Noordelijk Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz (deels) – Keulen: 50667 Keulen, Bonn: 53111 Bonn
- 6xxxx: Hessen, Rheinland-Pfalz, Saarland – Frankfurt am Main: 60311 Frankfurt
- 7xxxx: Baden-Württemberg – Stuttgart: 70173 Stuttgart, Freiburg: 79098 Freiburg
- 8xxxx: Bayern (Beieren, westelijk en centraal) – München centrum: 80331 München, Augsburg: 86150 Augsburg
- 9xxxx: Bayern (oostelijk en noordelijk), deel van Sachsen – Nürnberg: 90402 Nürnberg
Door het eerste cijfer te bekijken, weet je al in welke regio van Duitsland een adres zich bevindt. Dat is handig bij het sorteren van post, maar ook bij het beoordelen van leveringstijden of het zoeken van vestigingen.
Geschiedenis van de PLZ
Het idee voor een gestandaardiseerd postnummer in Duitsland bestaat al langer dan de huidige PLZ. Hieronder een kort overzicht:
- 1941: Eerste postcodesysteem ingevoerd in Nazi-Duitsland voor efficiënte postsortering tijdens de oorlog
- 1962: West-Duitsland (BRD) voert een viercijferig systeem in, Oost-Duitsland (DDR) volgt kort daarna met een eigen viercijferig systeem
- 1990: Hereniging van Duitsland: twee aparte systemen moeten worden samengevoegd
- 1993: Invoering van het huidige vijfcijferige PLZ-systeem op 1 juli 1993, van toepassing op heel Duitsland
De overgang in 1993 was een grote logistieke operatie. Alle adressen in Duitsland kregen een nieuwe vijfcijferige postcode en alle postsorteermachines werden aangepast. De overgangsperiode duurde enkele maanden, waarbij beide systemen tijdelijk naast elkaar werden gebruikt.
Verschil tussen de PLZ en het Nederlandse/Belgische systeem
Als Nederlander of Belg valt het op dat de PLZ vijf cijfers heeft zonder letters. Hieronder de belangrijkste vergelijking:
- Nederland: vier cijfers + twee letters (bijv. 1234 AB), zeer precies, tot op straatniveau
- België: vier cijfers (bijv. 2000), minder precies, doorgaans op gemeenteniveau
- Duitsland: vijf cijfers (bijv. 10115), tussenliggend: preciezer dan België, iets minder dan Nederland met letters
In Duitsland kan één PLZ meerdere straten omvatten in kleinere steden, maar in grote steden als Berlijn of München zijn er honderden unieke PLZ-codes voor afzonderlijke wijken. Grote straten kunnen in meerdere postcodegebieden vallen.
Meer over het Nederlandse systeem en adressen opzoeken vind je bij overheid & gemeente.
Een Duits adres correct opschrijven
Bij het adresseren van post naar Duitsland is de juiste opbouw belangrijk om vertraging te voorkomen. Een Duits adres heeft de volgende volgorde:
- Naam van de geadresseerde (persoon of bedrijf)
- Eventueel: naam afdeling of toevoeging
- Straatnaam gevolgd door huisnummer (let op: in Duitsland staat het huisnummer na de straatnaam, net als in Nederland)
- Vijfcijferige PLZ gevolgd door de plaatsnaam
- Land: DEUTSCHLAND (bij post vanuit het buitenland)
Voorbeeld van een correct Duits adres:
Unter den Linden 6, 10117 Berlin
DEUTSCHLAND
Postcodes in Duitsland worden nooit geschreven met een spatie of koppelteken binnen de vijf cijfers. Wel schrijven sommigen een “D-” voor de postcode om aan te geven dat het om Duitsland gaat (bijv. D-10117 Berlijn), maar dit is niet verplicht bij binnenlandse post.
PLZ opzoeken: handige tools en websites
Wie een Duitse postcode wil opzoeken, heeft meerdere goede opties:
- Deutsche Post (deutschepost.de): de officiële website van de Duitse postdienst heeft een PLZ-zoeker waar je op plaatsnaam, straat of postcode kunt zoeken
- postleitzahlen.de: uitgebreide Nederlandse en Engelse PLZ-zoeker voor heel Duitsland
- Google Maps: voer een Duits adres in en de PLZ verschijnt automatisch in de zoekresultaten
- Wikipedia: geeft een uitgebreid historisch en geografisch overzicht van de postcodes in Duitsland
Voor bedrijven die adressen valideren of grote bestanden met adressen verwerken, zijn er ook betaalde API-diensten zoals postcode.eu die internationale adresvalidatie aanbieden, inclusief Duitsland.
Ben je op zoek naar adres- en contactinformatie van bedrijven of instellingen in Duitsland, kijk dan ook bij winkels & webshops voor meer informatie.
Bijzondere postcodes in Duitsland
Een paar bijzonderheden over de PLZ die het vermelden waard zijn:
- Seehofer-postcodes: sommige grote instellingen in Duitsland hebben een eigen, unieke PLZ. Zo heeft de Bundestag (het parlement) in Berlijn de postcode 11011 Berlin en heeft de stad Berlijn ook postcodes voor haar gemeentelijke diensten
- Grootklantnummer (Großkundenpostleitzahl): grote bedrijven en instellingen die veel post ontvangen, kunnen een eigen PLZ aanvragen, vergelijkbaar met een postbusnummer in Nederland
- Postfach (postbus): in Duitsland wordt een postbus aangeduid als “Postfach”. Een postbusadres heeft vaak een andere PLZ dan het bezoekadres van hetzelfde bedrijf
- Straat met meerdere PLZ: In grote steden als München of Hamburg kunnen lange straten door meerdere postcodegebieden lopen. Het huisnummer is dan nodig om de exacte PLZ te bepalen
Veelgestelde vragen
Hoeveel cijfers heeft een Duitse postcode?
Een Duitse postcode (PLZ, Postleitzahl) bestaat altijd uit vijf cijfers. Er zijn geen letters aan toegevoegd. Er zijn ruim 8.000 actieve PLZ-gebieden in Duitsland. Het systeem werd ingevoerd op 1 juli 1993 na de hereniging van Oost- en West-Duitsland.
Wat betekent PLZ?
PLZ is de afkorting van Postleitzahl, het Duitse woord voor postcode. Het betekent letterlijk “postsorteer-getal”. Op alle officiële formulieren en adressen in Duitsland staat het veld voor de postcode aangeduid als PLZ.
Welke postcode heeft München?
Het centrum van München heeft de PLZ 80331 München. München heeft als grote stad veel postcodes: van 80331 tot ongeveer 81929 voor de verschillende stadsdelen en buitenwijken. Het eerste cijfer 8 verwijst naar het westelijke en centrale deel van de deelstaat Bayern.
Hoe schrijf ik een Duits adres op bij verzending vanuit Nederland?
Schrijf het adres als volgt op: naam, straatnaam + huisnummer, dan de vijfcijferige PLZ gevolgd door de plaatsnaam, en tot slot op de laatste regel DEUTSCHLAND in hoofdletters. Voorbeeld: Unter den Linden 6, 10117 Berlin, DEUTSCHLAND. Geen koppeltekens of spaties binnen de vijf cijfers van de PLZ.
Heeft Berlijn meerdere postcodes?
Ja, Berlijn heeft honderden postcodes voor de vele stadsdelen en wijken. De postcodes in Berlijn beginnen doorgaans met 10 of 12, soms ook met 13 of 14. Het centrum rond de Brandenburger Tor valt onder 10117 Berlin, terwijl andere bekende buurten als Kreuzberg (10961), Mitte (10115) of Charlottenburg (10623) elk hun eigen PLZ hebben.
Waar kan ik een PLZ opzoeken?
De betrouwbaarste bron is de officiële PLZ-zoeker op deutschepost.de, de website van Deutsche Post. Alternatief kun je postleitzahlen.de gebruiken of gewoon Google Maps: typ een adres in en je ziet direct de bijbehorende PLZ. Voor bedrijfsadressen kun je ook de website van het bedrijf of de Kammer of Commerce (IHK) raadplegen.
Disclaimer
Adressen, postcodes en contactgegevens kunnen wijzigen. Controleer de officiële bronnen (BRP, gemeente of bedrijf) voor de meest actuele informatie. Wij zijn niet gelieerd aan genoemde bedrijven of personen.